Jamy i doły czaszki

Oczodół ma kształt ostrosłupa składającego się z czterech ścian. Podstawa zwrócona jest do przodu a wierzchołek tu tyłowi i przyśrodkowo. Obie osie przeprowadzone przez oczodoły zbiegają się na wysokości siodła tureckiego. Ścianę górną oczodołu tworzy kość czołowa i kość klinowa, a ścianę dolną kość szczękowa, jarzmowa i podniebienna. Ściana przyśrodkowa utworzona jest przez kość szczękową, łzową, sitową i klinową, s ściana boczne przez kość jarzmową i klinową. Szczyt ostrosłupa stanowi kanał wzrokowy kości klinowej.

Jama nosowa przedzielona jest przegrodą na dwie części. Ścianę górną tworzy kość nosowa, czołowa, sitowa i klinowa, a ścianę dolną kość szczękowa, podniebienna. Ściana przyśrodkowa utworzona jest przez kość sitową i lemiesz, natomiast boczna przez kość sitową, szczękową, łzową, małżowinę nosową dolną oraz kość klinową.

Powierzchnia wewnętrzna czaszki kształtuje się w trzy schodkowato ustawione doły, zwane dołami czaszki, na których opierają się struktury mózgowia. Przedni dół czaszki znajduje się do przodu i najwyżej, tworzy go kość czołowa, blaszka sitowa kości sitowej i kość klinowa. Dół środkowy czaszki jest głębszy od poprzedniego tworzą: kość klinowa, skroniowa. Natomiast dół tylny czaszki jest największy i położony najniżej. W jego skład wchodzą kość klinowa, potyliczna, skroniowa oraz ciemieniowa.

Na powierzchni zewnętrznej czaszki znajdują się: dół skroniowy, podskroniowy, skrzydłowo-podniebienny oraz zażuchwowy. Dół skroniowy znajduje się symetrycznie na bocznej części czaszki, od dołu ogranicza go łuk jarzmowy. Zawiera on mięsień skroniowy, naczynia i nerwy skroniowe, tkankę tłuszczową oraz nerw uszno-skroniowy, gałęzie skroniowe i jarzmowe nerwu twarzowego. Dół podskroniowy położony jest poniżej i przyśrodkowo od łuku jarzmowego i zawiera mięśnie skrzydłowe, tętnicę szczękową, nerw żuchwowy. Dół skrzydłowo-podniebienny znajduje się przyśrodkowo od dołu podskroniowego, między szczęką a wyrostkiem skrzydłowatym kości klinowej. Zawiera nerwy i naczynia szczękowe. Ostatni, dół zażuchwowy, mieści się do tyłu od gałęzi żuchwy i do przodu od wyrostka sutkowego. Znajduje się w nim ślinianka przyuszna, nerw twarzowy, gałęzie tętnicy szyjnej zewnętrznej i nerw uszno-skroniowy.

Dorota Kozera
  • A. Bochenek, M. Reicher: Anatomia człowieka, Tom II.
  • J. Sokołowska-Pituchowa: Anatomia człowieka.