Pochwa

Pochwa (łac. vagina) jest nieparzystym narządem o dużej sprężystości łączącym macicę z przedsionkiem pochwy. Tworzy odpływ dla krwi menstruacyjnej oraz kanał wyprowadzający dla płodu, a podczas stosunku umożliwia wprowadzenie nasienia i jak pochwa obejmuje prącie (stąd pochodzi nazwa). Długość pochwy może się wahać między 6 a 14 cm.

Pochwa znajduje się w miednicy mniejszej i przechodzi przez przeponę moczowo-płciową tak, że część górna znajduje się w jamie miednicy, a dolna w obrębie przepony. Do tyłu sąsiaduje z odbytnicą, z przodu zaś z pęcherzem moczowym i cewką moczową. W pozycji stojącej pochwa ustawiona jest nieco skośnie biegnąc od tyłu i góry do przodu i ku dołowi. Kształtem swym pochwa zbliżona jest do cylindra, który ulega zwężeniu w dolnym odcinku przypominając literę H. Koniec górny obejmuje szyjkę macicy i tworzy w tym miejscu sklepienie pochwy. Koniec dolny pochwy poprzez ujście przechodzi do przedsionka pochwy. U dzieci i dziewic ujście zasłonięte jest błoną dziewiczą, czyli fałdem błony śluzowej. Otrzewna pokrywa tylną część sklepienia pochwy, skąd przechodzi dalej na przednią ścianę odbytnicy.

Ściana pochwy składa się z błony zewnętrznej, mięśniowej oraz błony śluzowej. Błona mięśniowa zawiera włókna mięśniowe gładkie ułożone porzecznie i podłużnie. Błona śluzowa wysłana jest nabłonkiem wielowarstwowym płaskim nierogowaciejącym, posiada liczne fałdki i marszczki, szczególnie w dolnej części pochwy. Błona śluzowa pokryta jest białawą i kwaśną wydzieliną zawierającą kwas mlekowy, której zadaniem jest ochrona przed drobnoustrojami.

Unaczynienie pochwy pochodzi od tętnicy pochwowej stanowiącej odgałęzienie tętnicy macicznej oraz od gałęzi tętnicy pęcherzowej dolnej, odbytniczej środkowej i sromowej wewnętrznej. Po obu stronach pochwy odpływająca krew żylna wytwarza sploty żylne komunikujące się z żyłami pęcherza moczowego i odbytnicy. Odpływ chłonki następuje do węzłów biodrowych wewnętrznych, odbytniczych oraz pachwinowych. Włókna nerwowe zaopatrujące pochwę pochodzą ze splotu podbrzusznego dolnego, a w okolicy ujścia pochwy gałęzie czuciowe odchodzące od nerwu sromowego.

Dorota Kozera
  • A. Bochenek, M. Reicher: Anatomia człowieka, Tom II.
  • W. Z. Traczyk, A. Trzebski: Fizjologia człowieka z elementami fizjologii stosowanej i klinicznej.