Jama nosowa

Jama nosowa (łac. cavitas nasi) jest przestrzenią ograniczoną z jednej strony nozdrzami przednimi oraz ku tyłowi nozdrzami tylnymi przechodzącymi w część nosową gardła. Jama nosowa podzielona jest na dwie połowy przegrodą nosa i zwęża się ku górze.

Długość jamy nosowej wynosi 6 cm, wysokość 4cm. Każda z jam nosowych utworzona jest przez ścianę dolną utworzoną głównie przez wyrostek podniebienny szczęki oraz kość podniebienną. Ścianę górną tworzą kość czołowa, sitowa i klinowa. Ściana przyśrodkowa utworzona przez przegrodę nosa, składa się z części kostnej (kość sitowa i lemiesz), chrzęstnej i błoniastej. Ściana boczna zawiera małżowiny nosowe (dolna, środkowa, górna) wpuklające się do wewnątrz. Poniżej i bocznie od małżowin znajdują się przewody nosowe.

Małżowina nosowa dolna ułożona jest równolegle do ściany dolnej jamy nosowej, poniżej ogranicza ona przewód nosowy dolny, który ku tyłowi przechodzi w ujście gardłowe trąbki słuchowej. Małżowina środkowa nosa jest nieco krótsza od małżowiny dolnej i może zawierać komórki sitowe. Poniżej małżowiny znajduje się przewód nosowy środkowy zawierający komórkę powietrzną zwaną puszką sitową oraz ujścia dla zatoki szczękowej, komórek sitowych oraz zatoki czołowej. Natomiast małżowina nosowa górna, najmniejsza, połączona jest z małżowiną środkową od przodu, a przewód nosowy górny zawiera ujścia otworów sitowych. Powyżej i do tyłu od małżowiny górnej znajduje się zachyłek klinowo-sitowy, a za nim otwór zatoki klinowej.

Nabłonek oddechowy jamy nosowej stanowi wielorzędowy nabłonek migawkowy (zawierający rzęski) wychwytujący i transportujący zanieczyszczenia na zewnątrz jamy nosowej, czyli w kierunku odwrotnym do wdychanego powietrza. W okolicy małżowiny nosowej górnej znajduje się okolica węchowa. Jest to skupisko błony śluzowej zawierającej włókna nerwowe węchowe odpowiadające za odbieranie bodźców węchowych. Okolica ta jest mniej unaczyniona i nie posiada nabłonka migawkowego w porównaniu do nabłonka oddechowego. Jama nosowa unaczyniona jest przez gałęzie tętnicy ocznej (t. sitowa przednia i tylna) i szczękowej (t. klinowo-podniebienna), zaś krew odpływa do żyły ocznej i splotu skrzydłowego. Unerwienie pochodzi z pierwszej i drugiej gałęzi nerwu trójdzielnego.

Dorota Kozera
  • A. Bochenek, M. Reicher: Anatomia człowieka, Tom II.
  • W. Z. Traczyk, A. Trzebski: Fizjologia człowieka z elementami fizjologii stosowanej i klinicznej.
  • A. Szczeklik: Choroby wewnętrzne, Tom I.